Books
De koe. Het verhaal van het Nederlandse melkvee 1900-2000 (Amsterdam: Bert Bakker 2010).
Diesels droom en Donders bril. Hoe wetenschap werkt (Amsterdam: Nieuwezijds 2004). (Nominated for the ‘Eureka’ prize 2005, awarded by NWO, the Dutch NSF).
‘Nut en nog eens nut’. Wetenschapsbeelden van Nederlandse natuuronderzoekers, 1800-1900 (Hilversum: Verloren 2000).
(with R.P.W. Visser) De wetten van het leven: historische grondslagen van de biologie 1750-1950 (Baarn: Ambo 1996).
Eugène Dubois and the ape-man from Java: The history of the first ‘missing link’ and its discoverer (Dordrecht/Boston: Kluwer Academic Publishers 1988).
Eugène Dubois en de aapmens van Java: een bijdrage tot de geschiedenis van de paleoantropologie. PhD dissertation Utrecht University (Amsterdam: Rodopi 1985).
Articles
‘Breeding for Nobility or for Production? Cultures of Dairy Cattle Breeding in The Netherlands 1945-1995’, Isis 103 (2012); forthcoming
‘The Analogy between Artificial and Natural Selection’, in M. Ruse (ed.), The Cambridge Encyclopedia of Charles Darwin (Cambridge, Cambridge University Press, 2012); forthcoming.
‘Darwin and His Pigeons. The Analogy Between Artificial and Natural Selection Revisited’,
Journal of the History of Biology 45 (2012) 179-212.
Marleen Felius, Peter A. Koolmees, Bert Theunissen, European Cattle Genetic Diversity Consortium and Johannes A. Lenstra, ‘On the Breeds of Cattle - Historic and Current Classifications’, Diversity 2011, 3(4), 660-692.
‘Een weinig spectaculair Darwinjaar’, Essay Review in Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden 125 (2010) 48-58.
‘De evolutietheorie bestaat niet’, De Gids 172 (2009) 362-374.
‘Hoe ontstond de Nederlandse dubbeldoelkoe?’ Argos 41 (5) (2009) 20-24.
‘Dear Sir’, in M. van Calmthout en J. Reumer, Geachte Darwin. Brieven aan de grondlegger van de evolutietheorie (Amsterdam 2009) 143-145.
‘Breeding without Mendelism: Theory and Practice of Dairy Cattle Breeding in The Netherlands 1900-1950’, in: Journal of the History of Biology 41 (2008) 637-676.
‘Victor Westhoff’, in: Biografisch Woordenboek van Nederland vol. 6 (Den Haag 2008).
‘Eugène Dubois’, in: New Dictionary of Scientific Biography (New York etc) vol. 2 (2008) 312-316.
‘Een mooie koe is een goede koe. Wetenschappers en practici over de Nederlandse rundveefokkerij, 1900-1950', in: Studium 1 (2008) 47-61.
‘Franciscus Cornelis Donders’ in: W.F. and H. Bynum, Dictionary of Medical Biography (Westport 2007) vol 1.
‘Improving nature. Victor Westhoff and Dutch nature conservation in the post-war years’, in: K. van Berkel and A. Vanderjagt, The Book of Nature in Early Modern and Modern History (Leuven/Paris/Dudley, MA.: Peeters 2006) 243-260.
‘De Januskop van de wetenschapsgeschiedenis’ (inaugural lecture) (Amsterdam: KNAW 2006) 20 p.
‘Van mythologie tot paleontologie’ in: Bert Sliggers ed., Dino’s en draken. Fossielen in mythen en volksgeloof (Bussum: Thoth 2006) 70-83.
‘Gids en Galápagos’, De Gids 168 (2005) 219-223.
‘Inleiding. De maatschappelijke rol van experts in historisch perspectief’ in: Frans van Lunteren, Bert Theunissen and Rienk Vermij ed., De opmars van deskundigen: souffleurs van de samenleving (Amsterdam 2002) 9-21.
‘Wetenschapsbeelden en de Hollandsche Maatschappij’ in: Geleerden en leken, De wereld van de Hollandsche Maatschappij der wetenschappen (Haarlem/Rotterdam 2002) 33-46.
‘Het bèta-leven gevoel’, Academische Boekengids 32 (april 2002) 16.
‘Does disciplinary history matter?’ in: R.Corbey and W. Roebroeks ed., Studying Human Origins: Disciplinary History and Epistemology (Amsterdam: Amsterdam University Press 2001) 147-151.
‘DNA als geheimschrift van het leven’, Academische Boekengids 27 (juni 2001) 9-11.
‘Turning refracting into a science. F.C. Donders and the medicalisation of lens prescription’, Studies in History and Philosophy of Biological and Biomedical Sciences 31 (2000) 557-578.
‘Sociaal-darwinisme. Kanttekeningen bij een meerduidig begrip’, Amsterdams Sociologisch Tijdschrift 27 (2000) 96-110.
‘De wetenschappelijke methode en de groei van kennis’, Bronnenboek Algemene Natuurwetenschappen (Alphen a/d Rijn: Samsom 2000) 5175/1 – 5175/27.
‘“Mannen van karakter”. Gerrit Jan Mulder over de taak van de universiteit’, Tijdschrift voor Geschiedenis 112 (1999) 47-63.
‘F.C. Donders en de wetenschappelijke bril’ in: L.J. Dorsman ed., Beroep op de wetenschap. Utrechtse geleerden tussen universiteit en samenleving 1850-1940 (Utrecht: Matrijs 1999) 65-76.
‘Pieter Harting: wetenschap voor de natie’ in: L.J. Dorsman ed., Beroep op de wetenschap. Utrechtse geleerden tussen universiteit en samenleving 1850-1940 (Utrecht: Matrijs 1999) 53-64.
‘Java Man’ in: R. Singer, ed. Encyclopedia of Paleontology (Chicago: Fitzroy Dearborn Publishers 1999).
(with F. van Lunteren) ‘Donald Duck-ontdekkingen. Nieuwe schoolboeken bieden leerling mythische karikatuur van wetenschap’, NRC-Handelsblad, Wetenschapsbijlage 12 december 1998.
‘Pieter Harting’ in: Utrechtse biografieën. Het Eemland, dl. 1 (Utrecht: SPOU 1998) 81-86.
‘“Nut en genoegen”‘, Gewina 22 (1999) 93-98 (review article on W.P. Gerritsen ed., Het Koninklijk Instituut (1808-1851) en de bevordering van wetenschap en kunst. (Amsterdam 1997)).
(with H. Klomp) ‘H.A. Lorentz’ visie op wetenschap’, Gewina 21 (1998) 1-14.
‘Biologie en Bildung: Jan van der Hoeven’, Gewina 21 (1998) 156-174.
‘The scientific and social context of Hugo de Vries’ Mutationstheorie’, Acta Botanica Neerlandica 47 (1998) 475-489.
‘Journals of the history of science in the Netherlands’ in: M. Beretta, C. Pogliani and P. Redondi ed., Journals and History of Science (Florence: Olschki 1998) 197-210.
‘Eugène Dubois’ in: F. Spencer ed. History of Physical Anthropology (New York /Londen: Garland 1998) vol. 1, 353-354.
‘Ontdekte Mendel de wetten van Mendel?’, in B. Theunissen and C. Hakfoort ed., Newtons God en Mendels bastaarden. Nieuwe visies op de ‘helden van de wetenschap’ (Amsterdam: Meulenhoff/Kritak 1997) 99-122.
‘Inleiding’ and ‘Epiloog’, in B. Theunissen and C. Hakfoort ed., Newtons God en Mendels bastaarden. Nieuwe visies op de ‘helden van de wetenschap’ (Amsterdam: Meulenhoff/Kritak 1997) 9-16 and 221-226.
‘The beginnings of the ‘Delft tradition’ revisited: Martinus W. Beijerink and the genetics of microorganisms’, Journal of the History of Biology 29 (1996) 197-228.
‘Een warm hart en een koel hoofd. Pieter Harting over wetenschap, de natie en de vooruitgang’, Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden 110 (1995) 473-498.
‘De relatie tussen wetenschap en techniek in de negentiende eeuw’, Gewina 18 (1995) 322-332. Ook verschenen in NEHA-Jaarboek 1995.
‘M.W. Beijerinck and the beginings of the “Delft tradition” in microbiology’ in: P. Bos and B. Theunissen ed., Beijerinck and the Delft school of microbiology (Delft: Delft University Press 1995) 183-192.
‘Knowledge is power: Hugo de Vries on science, heredity and social progress’, British Journal for the History of Science 27 (1994) 291-311.
‘Closing the door on Hugo de Vries’ Mendelism’, Annals of Science 51 (1994) 225-248.
‘Het nut van autonomie. Een andere kijk op M.W. Beijerincks microbiologie’, Gewina 17 (1994) 191-205.
‘“Natuursport en levensgeluk”. Hugo de Vries, Eli Heimans en Jac. P. Thijsse’, Gewina 16 (1993) 287-307.
‘Het darwinisme als modeverschijnsel: inleiding’, Wijsgerig Perspectief op Maatschappij en Wetenschap 32 (1991/1992) 97-98.
‘De beheersing van mutaties: Hugo de Vries’ Werdegang als fysioloog’, Gewina 15 (1992) 97-115.
(with L. Hielkema) `Current research in the (social) history of biology in the Netherlands’. Tractrix. Yearbook for the History of Science, Medicine, Technology and Mathematics 4 (1992) 79-92.
‘Teylers Mosasaurus, of: de opkomst van de paleontologie’, Teyler’s Magazijn 9 (1991) 9-13.
‘Er is meer tussen hemel en aarde’ (essay review of D. Stemerding, Plants, animals and formulae. Natural history of the light of Latour’s Science in Action and Foucault’s The Order of Things (Universiteit Twente 1991), Tijdschrift voor de Geschiedenis van de Geneeskunde, Natuurwetenschappen, Wiskunde en Techniek (TGGNWT) 14 (1991) 96-104.
‘Eugène Dubois’ in: International Dictionary of Anthropologists (New York: Garland, 1991).
(with J. de Vos, P.Y. Sondaar and F. Aziz) ‘The establishment of a chronological framework for the hominid-bearing deposits of Java: a historical survey’ in: L.F. Laporte ed., Establishment of a geological framework for palaeoanthropology (Boulder, Colorado: Geological Society of America Special Paper 242, 1990) 39-54.
(with R.P.W. Visser) ‘History of biology in the Netherlands: a historical sketch’, Tractrix. Yearbook for the History of Science, Medicine, Technology and Mathematics 2 (1990) 141-157.
‘De opkomst van de paleoantropologie’ in: J. Weerdenburg ed., Denken over het ontstaan van de aarde, het leven en de mens (Utrecht 1989) 89-100.
‘Frans Verdoorn: op Sartons vleugels in Linnaeus’ voetspoor, TGGNWT 12 (1989) 149-166.
‘Het holisme van Jan Boeke. Een case-study van de totaliteitsidee in de Nederlandse biologie’, TGGNWT 11 (1988) 58-74.
‘Martinus van Marum, 1750-1837; ‘Ten nutte en ten genoegen der ingezetenen’ in: A. Wiechmann and L.C. Palm ed., Martinus van Marum, een elektriserend geleerde, 1750-1835 (Haarlem: Joh. Enschede, 1987) 11-32.
‘Een korte geschiedenis van de paleoantropologie’ in: M. van de Klashorst and A. van Berge Henegouwen ed., Van aapmens tot mens (Den Haag: Museon, 1987) 2-9.
(with E.W.A. Mulder) ‘Hermann Schlegel’s investigations of the Maastricht Mosasaurs’, Archives of Natural History 13 (1986) 1-6.
(with M.J. Donath) ‘De plaats van de morfologie in de Nederlandse zoölogie, 1880-1940: een terreinverkenning’, TGGNWT 9 (1986) 47-67.
‘The relevance of Cuvier’s `lois zoologiques’ for his palaeontology’, Annals of Science 43 (1986) 543-556.
‘A.G. Camper, G. Cuvier en het mosasaurusonderzoek: een case-study van Cuviers paleontologie’, TGGNWT 7 (1984) 65-78.
‘Theorie en praktijk van Cuviers Recherches sur les ossemens fossiles’, TGGNWT 6 (1983) 1-17.
(with J. de Vos) ‘De aapmens van Eugène Dubois’, Intermediair 19 nr. 33 (1983) 29-35.
(with J. de Vos) ‘Eugène Dubois, ontdekker van de rechtopgaande aapmens’, Natuurhistorisch Maandblad 71 (1982) 107-111.
‘De opgravingen van Eugène Dubois op Java’, Spiegel Historiael, september 1982, 474-475.
(with E.W.A. Mulder) ‘Hermann Schlegel als paleontoloog’, Natuurhistorisch Maandblad 71 (1982) 107-111.
‘De briefwisseling tussen A.G. Camper en G. Cuvier’, TGGNWT 3 (1980) 155-177.
Edited volumes
(with F. van Lunteren and R. Vermij, eds.) De opmars van deskundigen, souffleurs van de samenleving (Amsterdam: Amsterdam University Press 2002).
(with F. van Lunteren and H. de Regt, ed.) Het maatschappelijk nut van wetenschapsstudies (Rotterdam:Erasmus 2002).
De universiteit en de stad 1800-2000 (Rotterdam: Erasmus 2001).
(with J. Willems) Van verlichten naar verleiden. Wetenschapsvoorlichting in Nederland 1950-2000 (Rotterdam: Erasmus 2000).
(with C. Santing and F. Huisman) De biografie als genre in de wetenschapsgeschiedenis (Rotterdam: Erasmus 2000).
(with C. Hakfoort) Newtons god en Mendels bastaarden. Nieuwe visies op de ‘helden van de wetenschap’ (Amsterdam: Meulenhoff/Kritak 1997). (Nominated for the ‘Eureka’ prize 1998, awarded by NOW, the Dutch NSF).
(with A. Coops), De eeuw van Thijsse. 100 jaar natuurbeleving en natuurbescherming (Amsterdam: Verloren 1996).
(with P. Bos) Beijerinck and the Delft school of microbiology (Delft: Delft University Press 1995).
(with R. Corbey) Ape, man, apeman: changing views since 1600 (Leiden 1995).
(with F. van Lunteren) Zuivere wetenschap en praktisch nut. Visies op de maatschappelijke betekenis van wetenschappelijk onderzoek rond 1900 (Rotterdam: Erasmus 1994).
‘Het darwinisme als modeverschijnsel', Wijsgerig Perspectief op Maatschappij en Wetenschap 32 (1991/1992) nr. 4.
(with L.C. Palm) Wetenschapsgeschiedenis in perspectief: terugblik en vooruitzicht (Amsterdam: Rodopi 1989).
(with M. Fournier) Het instrument in de wetenschap: bijdragen tot de instrumentgerichte wetenschapsgeschiedenis (Amsterdam: Rodopi 1987).
prof. dr. Bert Theunissen